Προς@
Τον Πρωθυπουργό της Ελληνικής Δημοκρατίας
κ. Κυριάκο Μητσοτάκη
Για τη διαφύλαξη του δημόσιου συμφέροντος στην ελληνική ακτοπλοΐα
Αξιότιμε κ. Πρωθυπουργέ,
Σας απευθύνω την παρούσα επιστολή ως οικονομολόγος, αλλά κυρίως ως κάτοικος της Άνδρου που βιώνει καθημερινά τη σημασία της ακτοπλοϊκής σύνδεσης για τη ζωή των νησιών μας.
Οι εξελίξεις που παρακολουθούμε το τελευταίο διάστημα στην ελληνική ακτοπλοΐα δημιουργούν εύλογους προβληματισμούς. Εκ πρώτης όψεως πρόκειται για μια έντονη επιχειρηματική αντιπαράθεση μεταξύ ακτοπλοϊκών εταιρειών. Στην πραγματικότητα, όμως, το ζήτημα υπερβαίνει τα όρια της αγοράς και αγγίζει το δημόσιο συμφέρον.
Η οικονομική θεωρία αναγνωρίζει τον ανταγωνισμό ως έναν από τους βασικότερους μηχανισμούς λειτουργίας της αγοράς. Όταν λειτουργεί υγιώς, οδηγεί τις επιχειρήσεις στη βελτίωση των υπηρεσιών τους, στην καινοτομία, στη δημιουργία περισσότερων επιλογών και σε καλύτερες συνθήκες για τον καταναλωτή.
Η οικονομική επιστήμη, όμως, μας διδάσκει ότι οι συνέπειες ενός ανταγωνισμού δεν πρέπει να αξιολογούνται μόνο με βάση τα άμεσα αποτελέσματά του, αλλά και με βάση τις μακροχρόνιες επιπτώσεις του.
Η διάκριση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην ακτοπλοΐα. Η ακτοπλοΐα δεν αποτελεί μια οποιαδήποτε επιχειρηματική δραστηριότητα. Είναι κρίσιμη δημόσια υποδομή για τη νησιωτική Ελλάδα, καθώς εξασφαλίζει τη σύνδεση των νησιών με την ηπειρωτική χώρα, στηρίζει την οικονομία, τον τουρισμό, την πρόσβαση στην υγεία και την εκπαίδευση και συμβάλλει καθοριστικά στην κοινωνική συνοχή.
Ένας υγιής ανταγωνισμός μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος του επιβάτη. Περισσότερα δρομολόγια, καλύτερες υπηρεσίες, σύγχρονα πλοία, ανταγωνιστικότεροι ναύλοι και περισσότερες επιλογές αποτελούν θετικές συνέπειες μιας σωστής επιχειρηματικής αντιπαράθεσης.
Υπάρχει όμως ένα σημείο πέρα από το οποίο ο ανταγωνισμός μπορεί να μετατραπεί σε οικονομική σύγκρουση με αρνητικές συνέπειες για την ίδια την αγορά.
Όταν η επιδίωξη δεν είναι πλέον η καλύτερη εξυπηρέτηση του επιβάτη αλλά η οικονομική εξουθένωση του ανταγωνιστή, δημιουργούνται συνθήκες που μακροχρόνια μπορεί να αποδειχθούν επιζήμιες. Βραχυπρόθεσμα, ο πολίτης μπορεί να φαίνεται ωφελημένος από χαμηλότερες τιμές και περισσότερες επιλογές. Μακροπρόθεσμα, όμως, μια παρατεταμένη οικονομική πίεση μπορεί να οδηγήσει σε αποχώρηση επιχειρήσεων, σε συγκέντρωση της αγοράς σε λιγότερους παρόχους και τελικά σε περιορισμό του πραγματικού ανταγωνισμού.
Η εμπειρία πολλών αγορών έχει δείξει ότι όταν μειώνεται ο ανταγωνισμός, ο τελικός ζημιωμένος είναι ο καταναλωτής, καθώς περιορίζονται οι επιλογές και αυξάνεται η εξάρτηση από λίγους παρόχους.
Παράλληλα, η έντονη πίεση για συνεχή μείωση του κόστους δημιουργεί έναν ακόμη σημαντικό προβληματισμό. Η ασφάλεια δεν μπορεί ποτέ να αποτελέσει στοιχείο ανταγωνισμού ή πεδίο οικονομικών συμβιβασμών.
Η συντήρηση των πλοίων, η επάρκεια και η εκπαίδευση των πληρωμάτων, η τήρηση των κανόνων ασφαλείας και η ασφαλής λειτουργία των λιμένων αποτελούν αδιαπραγμάτευτες υποχρεώσεις απέναντι στους επιβάτες, στους εργαζόμενους και στην κοινωνία.
Για τον λόγο αυτό, ο ρόλος της Πολιτείας είναι καθοριστικός. Το κράτος δεν καλείται να επιλέξει νικητές και ηττημένους μεταξύ των επιχειρήσεων. Οφείλει να διασφαλίζει ότι ο ανταγωνισμός διεξάγεται με ίσους όρους, ότι εφαρμόζονται οι κανόνες της αγοράς, ότι προστατεύεται η ασφάλεια και ότι αποτρέπονται συνθήκες που μπορεί να οδηγήσουν σε υπερβολική συγκέντρωση της αγοράς.
Η ακτοπλοΐα δεν είναι μόνο αγορά. Είναι υπηρεσία ζωτικής σημασίας για τη νησιωτική Ελλάδα.
Η έννοια της νησιωτικότητας δεν αποτελεί απλώς μια γεωγραφική ιδιαιτερότητα, αλλά μια θεσμικά αναγνωρισμένη πραγματικότητα με ιδιαίτερη οικονομική, κοινωνική και εθνική σημασία. Η Πολιτεία οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες που αντιμετωπίζουν τα νησιά, καθώς η απόσταση, η εξάρτηση από τις θαλάσσιες μεταφορές και η περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες δημιουργούν διαφορετικές ανάγκες σε σχέση με την ηπειρωτική χώρα. Η διασφάλιση της ισότιμης συμμετοχής των νησιωτών στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας αποτελεί βασική υποχρέωση μιας σύγχρονης Πολιτείας.
Για ένα νησί όπως η Άνδρος, αλλά και για κάθε ελληνικό νησί, η αξιόπιστη και ασφαλής σύνδεση με την ηπειρωτική χώρα αποτελεί προϋπόθεση ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και ισότιμης συμμετοχής στην εθνική ζωή.
Αξιότιμε κ. Πρωθυπουργέ,
Γνωρίζω τη σημασία που αποδίδετε στη νησιωτικότητα και στην περιφερειακή ανάπτυξη. Εκτιμώ, όμως, ότι οι σημερινές εξελίξεις καθιστούν αναγκαία την ενεργό παρέμβαση της Πολιτείας, ώστε να προστατευθεί εγκαίρως το δημόσιο συμφέρον.
Για τον λόγο αυτό, εκτιμώ ότι η Πολιτεία οφείλει να προχωρήσει στις ακόλουθες παρεμβάσεις:
Να διασφαλιστεί η απόλυτη ασφάλεια στη λειτουργία του λιμένα Ραφήνας, καθώς και όλων των λιμένων που εξυπηρετούν τη νησιωτική Ελλάδα, ώστε καμία επιχειρηματική πίεση να μην επηρεάζει την ασφαλή διακίνηση επιβατών και πλοίων.
Να προστατευθεί ένας πραγματικά υγιής και μακροχρόνιος ανταγωνισμός στην ελληνική ακτοπλοΐα, αποτρέποντας τη δημιουργία συνθηκών υπερβολικής συγκέντρωσης ή μονοπωλιακής κυριαρχίας που τελικά λειτουργούν εις βάρος των πολιτών και των νησιών.
Να εξασφαλιστεί ασφαλής, αξιόπιστη και ποιοτική ακτοπλοϊκή σύνδεση των νησιών δώδεκα μήνες τον χρόνο, καθώς οι ανάγκες των νησιωτών δεν είναι εποχικές και δεν μπορούν να εξαρτώνται αποκλειστικά από την τουριστική περίοδο.
Να συνεχίσει η Πολιτεία να αντιμετωπίζει την ακτοπλοΐα ως στρατηγική δημόσια υποδομή εθνικής σημασίας και όχι αποκλειστικά ως έναν ακόμη τομέα επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Τα ελληνικά νησιά δεν αποτελούν μόνο σημαντικό αναπτυξιακό πλεονέκτημα της χώρας. Αποτελούν τα θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας και ταυτόχρονα το νοτιοανατολικό σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η στήριξη της νησιωτικότητας δεν είναι μόνο ζήτημα οικονομικής πολιτικής. Είναι ζήτημα εθνικής συνοχής, ασφάλειας και στρατηγικής ευθύνης.
Οι νησιώτες αξίζουν τη βεβαιότητα ότι η Πολιτεία θα προστατεύει διαχρονικά το δημόσιο συμφέρον, εξασφαλίζοντας ασφαλείς μεταφορές, υγιή ανταγωνισμό και αξιόπιστη ακτοπλοϊκή σύνδεση.
Ο πραγματικός νικητής δεν πρέπει να είναι μία ή άλλη επιχειρηματική πλευρά. Πρέπει να είναι ο πολίτης, ο νησιώτης και ο ταξιδιώτης.
Με εκτίμηση,
Κυριάκος Θωμάς
Οικονομολόγος
Κάτοικος Άνδρου
Πρώην Δήμαρχος Άνδρου
Πρώην Πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου Άνδρου
Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Άνδρου
Στοιχεία επικοινωνίας
E-mail: [email protected]
Κινητό: 697 272 4018
Σταθερό: 22820 41136
